Εκτύπωση

Τα συνταξιοδοτικά πάθη

Logo SAS Facebook

Να ενημερωθούν όλοι οι συνάδελφοι

28 Απριλίου 2020

Τα συνταξιοδοτικά πάθη

Τα έτη 2005-2020 είναι η δεκαπενταετία των…. Παθών για τα συνταξιοδοτικά και επικουρικά ταμεία, αλλά και για τους ίδιους τους συνταξιούχους.

Μετά το τεράστιο σκάνδαλο των «δομημένων ομολόγων» των ετών 2005-2007[1] και την απώλεια 1,8 δις ευρώ από τα αποθεματικά τους, για τα οποία μόνο ένας κατηγορούμενος μπήκε στη φυλακή, ενώ όλοι οι υπουργοί και οι διοικητές των ταμείων είτε απαλλάχτηκαν είτε λόγω ασυλίας είτε έλλειψης δόλου, ακολούθησε το «κούρεμα» των κρατικών ομολόγων που είχαν στην κατοχή τους, κατά 53% τουλάχιστον στις δύο φάσεις του PSI (2011-2012 υπουργοί Βενιζέλος-Παπαδήμος), με απώλειες περίπου 12 δις ευρώ [2].

Με την πτώχευση της χώρας ήρθαν οι μεγάλες περικοπές των συντάξεων του 2012 και η οριστική κατάργηση των τριών Δώρων-Επιδομάτων με τους νόμους  4051/2012 («νόμος Κουτρουμάνη») και 4093/2012 («νόμος Βρούτση»), σε εφαρμογή του Δεύτερου Μνημονίου (ν. 4046/12).

Ενάντια στις αποφάσεις αυτές είχαν ασκηθεί προσφυγές ενώπιον του ΣτΕ από συνταξιούχους και σωματεία. Για τις προσφυγές αυτές εκδόθηκε η ευνοϊκή για τους συνταξιούχους απόφαση με αριθμό 2287/2015 της Ολομέλειας του ΣτΕ, η οποία είχε δικαιώσει αμετάκλητα ΟΛΟΥΣ τους συνταξιούχους και είχε επιδικάσει αναδρομικά ΟΛΩΝ των ετών από το 2015 μέχρι σήμερα. Τα χρήματα αυτά είναι :

  • Για την περίοδο 1/1/2013 – 9/6/2015 : 8.742 δις για τις κύριες και 1.948 δις ευρώ για τις επικουρικές, σύνολο 10.690 δις ευρώ.
  • Για την περίοδο 10/6/2015 - 11/5/2016 (το περίφημο 10μηνο) : 3.262 δις για τις κύριες και 723 εκ. ευρώ για τις επικουρικές, σύνολο 3.985 δις ευρώ.
  • Για την περίοδο 12/5/2016 - 31/12/2018 : 9.471 δις για τις κύριες και 2.109 δις ευρώ για τις επικουρικές, σύνολο 11,580 δις ευρώ.

Το κύριο σκεπτικό της απόφασης του Στε 2287/18-06-2015 ήταν ότι «οι επίμαχες μειώσεις των κυρίων και επικουρικών συντάξεων αντίκεινται στις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 4 παρ. 5 και 25 παρ. 1 και 4 του Συντάγματος και είναι, ως εκ τούτου, ανίσχυρες και μη εφαρμοστέες,  διότι δεν διενεργήθηκαν μετά από  μελέτη των συνολικών επιπτώσεών τους στο βιοτικό επίπεδο των θιγόμενων συνταξιούχων με αποτέλεσμα να μη καθίσταται εφικτός ο δικαστικός έλεγχος της συμβατότητας τους με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ (Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου).[3]

Τρεις μήνες μετά την απόφαση αυτή, στις 21/09/2015, εγκαθίσταται η νέα κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με πρωθυπουργό τον κο. Τσίπρα, η οποία δεν εφάρμοσε ποτέ την απόφαση του ΣτΕ, αλλά νομοθέτησε 10 μήνες μετά (ν. 4387/12-05-2016 νόμος Κατρούγκαλου – Τρίτο Μνημόνιο). Ο νόμος αυτός προβλέπει αλλαγές και επανυπολογισμό των συντάξεων από την 01/01/2019.

Νέες προσφυγές κατατέθηκαν στο ΣτΕ στις 19/10/2016, οι οποίες τελεσιδίκησαν 3 χρόνια μετά και συγκεκριμένα στις 4/10/2019 με την σχετική απόφαση 1891/19 του ΣτΕ.

[Μέχρι να εκδικαστούν οι προσφυγές η τότε κυβέρνηση ενθάρρυνε τους συνταξιούχους που έσπευσαν μέσω του ΕΦΚΑ και κατέθεσαν χιλιάδες ηλεκτρονικές αιτήσεις διακοπής της παραγραφής, οι οποίες ουδέποτε απαντήθηκαν. Τον Ιούλιο του 2019 άλλαξε η κυβέρνηση και επανήλθε ο κ. Βρούτσης ως Υπ. Εργασίας. Με δηλώσεις του, καθησύχαζε τους συνταξιούχους ότι δεν θα θιγούν οι συντάξεις τους και ότι δεν χρειάζεται να καταθέτουν αγωγές, αφού θα δοθεί «πολιτική λύση» και δεν πρόκειται να γίνει καμία μείωση.]

Η απόφαση 1891/04-10-2019 του ΣτΕ (την οποία υπογράφει η Πρόεδρος του ΣτΕ και σημερινή ΠτΔ Αικατερίνη Σακελλαροπούλου), ανέτρεψε την προηγούμενη απόφαση και έκρινε πως οι περικοπές του 2012 ήταν σύμφωνες με το Σύνταγμα. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι εφόσον ο νόμος Κατρούγκαλου στηρίζεται σε ορθή αναλογιστική μελέτη που παίρνει υπ΄ όψιν της και τα προηγούμενα έτη, άρα (εμμέσως) και οι νόμοι των προηγούμενων ετών είναι συνταγματικοί ! Κρίνει δε ότι η αντισυνταγματικότητα του 2015 προέκυψε για τυπικούς λόγους -έλλειψη εμπεριστατωμένης επιστημονικής μελέτης- και όχι για ουσιαστικούς.

Μάλιστα, προχωράει και ένα βήμα παραπέρα, αποφασίζοντας ότι η κρίση του αυτή ισχύει «και για κάθε άλλη περίπτωση που προβάλλεται αξίωση θεμελιούμενη σε δήθεν αντισυνταγματικότητα και αντίθεση με την ΕΣΔΑ των παραπάνω διατάξεων, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κρινόμενης αγωγής». Με άλλα λόγια, αφού οι περικοπές του 2012 κρίθηκαν εν τέλει συνταγματικές στο πλαίσιο του επανυπολογισμού του νόμου Κατρούγκαλου, πρέπει να θεωρηθούν συνταγματικές και για κάθε άλλη σχετική διεκδίκηση.  

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ένα μήνα δηλαδή πριν δημοσιευτεί η απόφαση αυτή του ΣτΕ, κατατέθηκε ομαδική αγωγή 46 συνταξιούχων του ΟΤΕ στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών, με την οποία εγείρονται αξιώσεις για όλη την λεγόμενη  μεταβατική περίοδο, δηλαδή από το 2013 έως και το 2019.  Οι 46 συνταξιούχοι του ΟΤΕ ζητούν από 5.600 έως 62.394 ευρώ ανάλογα με την απώλεια που είχε ο καθένας για 80 μήνες από τις περικοπές των νόμων 4051 και 4093 του 2012, οι οποίες κρίθηκαν το 2015 αντισυνταγματικές από το ΣτΕ.

Η εν λόγω αγωγή εκδικάστηκε με ρυθμούς… σπριντ στις 10 Ιανουαρίου 2020 στην μείζονα Ολομέλεια του Ανώτατου ακυρωτικού Δικαστηρίου και η απόφαση θα είναι πιλότος για όλες τις δικαστικές διεκδικήσεις αναδρομικών, ενώ θα δείξει τον δρόμο και στην κυβέρνηση για το τι πρέπει να γίνει με τα παλαιά αναδρομικά από τις μειώσεις σε κύριες, επικουρικές και την κατάργηση των δώρων του 2012.

Από την πλευρά τους οι συνταξιούχοι, σε αυτήν την πιλοτική δίκη ισχυρίστηκαν ότι «ο επανυπολογισμός του νόμου Κατρούγκαλου δεν μπορεί αναδρομικά να σβήσει αποζημιωτικές αξιώσεις. Από τις αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ το 2015 παρήχθησαν έννομα αποτελέσματα τα οποία δεν μπορούν να ανατραπούν τώρα αλλά ούτε και να ακυρωθούν αναδρομικά από τον νόμο Κατρούγκαλου που ψηφίστηκε μεταγενέστερα». Εξάλλου, «από που κι ως που μια απόφαση του 2019 που παράγει αποτελέσματα για το μέλλον μπορεί να κρίνει αναδρομικά το παρελθόν»;

Τι θέση πήρε το Υπ. Εργασίας σε αυτή τη δίκη;

Ενώ φρόντισε να δώσει ελπίδες στους συνταξιούχους ότι θα τηρηθούν οι προηγούμενες αποφάσεις του ΣτΕ και το Νοέμβριο του 2019 τους καλούσε να μην καταθέσουν αγωγές, στην πιλοτική δίκη τον Ιανουάριο του 2020, με έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του υπουργείου Εργασίας (υπ’αριθμ.πρωτ.56017/425/9-12-2019) υποστήριξε ότι η μέλλουσα δικαστική απόφαση θα προκαλέσει στο Δημόσιο «τεράστια οικονομική βλάβη», στην περίπτωση που θα είναι αρνητική για τα συμφέροντα του Δημοσίου. Μια ενδεχόμενη αρνητική έκβαση της πιλοτικής δίκης για τον ΕΦΚΑ και το ΕΤΕΑΕΠ θα το εξαναγκάσει – λέει το Ελληνικό Δημόσιο – στα πλαίσια της εγγυητικής του ευθύνης για την καταβολή κύριων και επικουρικών συντάξεων και προκειμένου να μην διακινδυνεύσει η βιωσιμότητα του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος να καταβάλει «τεράστια χρηματικά ποσά ως κρατική χρηματοδότηση». Για άλλη μία φορά δηλαδή, εν ενεργεία υπουργός ενέπαιξε τους ασφαλισμένους.

Σύμφωνα με πρόσφατα (20/04/2020) δημοσιεύματα, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκανε δεκτή την αίτηση του υπουργού Εργασίας, Γιάννη Βρούτση, ο οποίος ζητούσε την ανατροπή της ευνοϊκής για τους συνταξιούχους απόφασης με αριθμό 2287/2015 της Ολομέλειας του ΣτΕ, που είχε δικαιώσει αμετάκλητα ΟΛΟΥΣ τους συνταξιούχους και είχε επιδικάσει αναδρομικά ΟΛΩΝ των ετών από το 2015 μέχρι σήμερα.

Όπως έγινε γνωστό, η νέα απόφαση του ΣτΕ :

  • Ανέτρεψε την προηγούμενη απόφασή του (2287/2015 Ολ.ΣτΕ) που είχε επιδικάσει αναδρομικά πολλών ετών στους συνταξιούχους,
  • Έκανε δεκτή την αίτηση του υπουργού Εργασίας κ.Ιωάννη Βρούτση, 
  • Επιδίκασε αναδρομικά 11 μηνών (Ιούνιος 2015-Μάιος 2016) μόνο στους συνταξιούχους που έχουν ασκήσει αγωγή.

Έτσι μπήκε ταφόπλακα –για άλλη μία φορά– σε όποια προσπάθεια δικαστικής διεκδίκησης των δικαιωμάτων των συνταξιούχων, και άνοιξε ο δρόμος στην κυβέρνηση να νομοθετήσει ξανά για το ασφαλιστικό. Και θα το είχε κάνει, αν δεν έκανε την εμφάνισή του ο αόρατος COVID-19.

Μέχρι να δούμε το νέο νομοσχέδιο, καλό θα ήταν να κρατούσαμε μικρό καλάθι στις δηλώσεις περί «αυξήσεων στους συνταξιούχους» που παίζουν αυτές τις ημέρες στα ΜΜΕ.

#Σκοιλ_Ελικικου

Επιμέλεια κειμένου : Νίκος Μαλιβίτσης - Δ.Ο.Υ. Ρόδου

Υ.Γ. 1ο: Ειδικά για τις επικουρικές συντάξεις και το δικό μας Τ.Ε.Α.-ΥΠ.ΟΙΚ., μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ κι ΕΔΩ σχετικές ανακοινώσεις της Συνεργασίας Ανεξάρτητων Σχημάτων Εφοριακών.

Υ.Γ. 2ο: Το παραπάνω κείμενο απηχεί τις απόψεις του συντάκτη του, αλλά υπόκειται -και επιθυμεί- σε βελτιώσεις, συμπληρώσεις και καλοπροαίρετη κριτική.

Η ανακοίνωσή μας σε μορφή pdf, εδώ.


[1] Η υπόθεση των δομημένων ομολόγων στην Ελλάδα (wikipedia)

Υπόθεση δομημένων ομολόγων στην Ελλάδα

[2] Πόσα δισ. έχασε κάθε Ασφαλιστικό Ταμείο από το κούρεμα χρέους [πίνακες] Πηγή : iefimerida.gr

Πόσα δισ. έχασε κάθε Ασφαλιστικό Ταμείο από το κούρεμα χρέους [πίνακες]

[3] Στε 2287/18-06-2015 Μετά τις διαδοχικές περικοπές και μειώσεις, σε συνέχεια δε και προς εφαρμογή του εγκριθέντος κατά το έτος 2012 δεύτερου «Μνημονίου Συνεννόησης» (ν. 4046/2012), ακολούθησαν το ίδιο αυτό έτος, δύο ακόμη νομοθετήματα με αντικείμενο την περαιτέρω περιστολή κυρίων και επικουρικών συντάξεων: Ο ν. 4051/2012, με το άρθρο 6 του οποίου μειώθηκαν αναδρομικά κατά 12%, όπως αναλυτικά προαναφέρθηκε, οι κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.300 ευρώ και οι επικουρικές συντάξεις, με κλιμάκωση του ποσοστού μειώσεως (10%, 15% και 20%) αναλόγως του ύψους αυτών και με κατοχύρωση κατώτατου ορίου 200 ευρώ, καθώς και ο ν. 4093/2012, με το άρθρο πρώτο του οποίου, αφʼ ενός μεν μειώθηκαν εκ νέου, σε ποσοστά από 5% έως και 20%, οι από οποιαδήποτε πηγή και για οποιαδήποτε αιτία συντάξεις, που υπερβαίνουν αθροιστικώς τα 1.000 ευρώ, αφʼ ετέρου δε καταργήθηκαν πλέον για όλους τους συνταξιούχους τα επιδόματα και δώρα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας. Οι τελευταίες ως άνω διατάξεις ψηφίσθηκαν όταν είχε πλέον παρέλθει διετία από τον πρώτο αιφνιδιασμό της οικονομικής κρίσεως και αφού εν τω μεταξύ είχαν σχεδιασθεί και ληφθεί τα βασικά μέτρα για την αντιμετώπισή της. Επομένως, κατά την επιχειρηθείσα με τις διατάξεις αυτές νέα, για πολλοστή φορά, περικοπή συνταξιοδοτικών παροχών της ίδιας ομάδας θιγομένων, ο νομοθέτης δεν εδικαιολογείτο πλέον να προχωρήσει σε σχετικές ρυθμίσεις χωρίς ειδική έρευνα του αντικειμένου αυτών, αλλʼ όφειλε, κατά τα εκτεθέντα στην έβδομη σκέψη, να προβεί σε εμπεριστατωμένη μελέτη, προκειμένου να διαπιστώσει και να αναδείξει τεκμηριωμένα ότι η λήψη των συγκεκριμένων μέτρων ήταν συμβατή με τις σχετικές συνταγματικές δεσμεύσεις, τις απορρέουσες, μεταξύ άλλων, από το θεσμό της κοινωνικής ασφαλίσεως, τις αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας και την προστασία της αξίας του ανθρώπου».