Εκτύπωση

Το συνδικαλιστικό κίνημα στην εποχή της κατοχής.

Posted in Απόψεις

ttt

    Το συνδικαλιστικό κίνημα στην εποχή της κατοχής.

 

«Να καταλάβετε ότι οτιδήποτε γίνεται τώρα και είναι αυτή η αθλιότητα είναι γιατί η Ελλάς είναι υπό κατοχή»

Κώστας Ζουράρις ως υφυπουργός Παιδείας τον Νοέμβριο του 2016.

Την επίσημη αυτή δήλωση απέσπασαν οι δημοσιογράφοι από τον κ. Ζουράρι εξερχόμενο από το Προεδρικό Μέγαρο μετά την ορκωμοσία του ως υφυπουργός Παιδείας στην ανασχηματισμένη κυβέρνηση των κ.κ. Τσίπρα-Καμμένου την 5η Νοεμβρίου 2016. Τι είναι αυτό όμως που παραδέχτηκε ο περισπούδαστος και ευπατρίδης πολιτικός κύριος; Είναι τεκμηριωμένο ή είναι κάποιο στιγμιαίο ευφυολόγημα της διανοίας του; Ας δούμε λίγο τί συνιστά ο όρος κατοχή με κανόνες διεθνούς δικαίου:

Κατοχή είναι η άσκηση φυσικής εξουσίας επάνω σε αντικείμενο ή χώρα. Oορισμός προκύπτει από την μελέτη επι του Διεθνούς Δικαίου του Ινστιτούτου για την προαγωγή της επιστήμης Max-Planckπου καταλαμβάνει την κορυφή των ερευνητικών φορέων της Ευρώπης και παγκοσμίως και είναι ο σύμβουλος της Γερμανικής κυβέρνησης στη νομική στήριξή της αναφορικά με τις πολεμικές αποζημιώσεις που αξιώνει από αυτήν η Ελλάδα. Σύμφωνα λοιπόν πάντα με τη μελέτη αυτή, η κατοχή χωρίζεται σε δύο καταστάσεις: Η κατοχή που είναι προϊόν πολέμου – occupatio bellica και η ειρηνική κατοχή – occupatio pacifica ως προϊόν διεθνών συνθηκών ή άλλων συμφωνιών που γίνονται και με τη συναίνεση του κράτους που τίθεται υπο κατοχή.

Εχει συντελεστεί λοιπόν «κατοχή» σύμφωνα με τις παραπάνω αιτιάσεις; Ήδη από το πρώτο μνημόνιο συνεργασίας διαβάζουμε στο άρθρο 14 παρ. 5 της δανειακής σύμβασης διευκόλυνσης Ν.3845 ΦΕΚ 65/Α/6-5-2010:

«(5) Με την παρούσα ο Δανειολήπτης αμετάκλητα και άνευ όρων παραιτείται από κάθε ασυλία που έχει ή πρόκειται να αποκτήσει, όσον αφορά τον ίδιο ή τα περιουσιακά του στοιχεία, από νομικές διαδικασίες σε σχέση με την παρούσα Σύμβαση, περιλαμβανομένων, χωρίς περιορισμούς, της ασυλίας όσον αφορά την άσκηση αγωγής, δικαστική απόφαση ή άλλη διαταγή, κατάσχεση, αναστολή εκτέλεσης δικαστικής απόφασης ή προσωρινή διαταγή, και όσον αφορά την εκτέλεση και επιβολή κατά των περιουσιακών στοιχείων του στο βαθμό που δεν το απαγορεύει αναγκαστικός νόμος.»

Με τη σύμβαση αυτή η Ελλάδα παραιτήθηκε αμετάκλητα και άνευ όρων από τις ασυλίες προστασίας της εθνικής κυριαρχίας, δηλαδή από το θεμελιώδες δικαίωμα να ασκεί κυριαρχία στο κράτος που την ορίζει. Πέραν αυτού, οι δανειστές έχουν το προνομιακό δικαίωμα μεταβίβασης των απαιτήσεών τους σε τρίτες χώρες.

Επιπλέον στο επικαιροποιημένο τρίτο μνημόνιο συνεργασίας που υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2015 διαβάζουμε στο τρίτο εδάφιο στη σελίδα 1023 του νόμου 4336 ΦΕΚ 94/Α/ 14-8-2015:

3. Διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας:

«…..Δεν θα πρέπει να ληφθούν από τις αρχές μονομερή φορολογικά ή άλλα μέτρα πολιτικής, τα οποία θα υπονόμευαν την ρευστότητα, τη φερεγγυότητα ή τη μελλοντική βιωσιμότητα των τραπεζών. Κάθε, νομοθετικό ή άλλο, μέτρο που λαμβάνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου του προγράμματος, το οποίο ενδέχεται να έχει αντίκτυπο στις τραπεζικές συναλλαγές, τη φερεγγυότητα, τη ρευστότητα, την ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων κλπ, θα πρέπει να λαμβάνεται σε στενή διαβούλευση με την ΕΕ/την ΕΚΤ/ το ΔΝΤ και, κατά περίπτωση, το ΕΜΣ»

Με την ρήτρα αυτή το ελληνικό κράτος για όλη τη διάρκεια του νέου προγράμματος συνεργασίας (τριετές) δεν μπορεί να νομοθετεί οτιδήποτε χωρίς την σύμφωνη γνώμη των θεσμικών οργάνων της σύμβασης.

Αντιλαμβανόμαστε συνεπώς, ότι η παραπάνω δήλωση του κ. υφυπουργού, ούτε αβάσιμη ούτε και άστοχη δεν είναι.

Συνεχίζοντας ο κ. Ζουράρις όταν ρωτήθηκε «τι είναι αυτό που τον ενοχλεί περισσότερο» απάντησε: « Η κατοχή. Πρέπει να μπαλώνουμε τρύπες»

Στο ερώτημα «πως θα βγούμε από αυτή την κατοχή» είπε:

«Δεν θα βγούμε έτσι. Θα βγούμε με αντίσταση. Δηλαδή από την στιγμή που σε όλα τα επίπεδα τα υπουργικά και στην συνομιλία με τους δανειστές και με τους τροϊκανούς θα έχουμε μια συνεχή διαπραγμάτευση και διαπραγμάτευση σημαίνει ουσιαστικά συσχετισμό ισχύος και δυνάμεως σημαίνει μαζί με μια αυξημένη ή αύξουσα αγανάκτηση του ελληνικού λαού αυτό θα βοηθήσει τον στόχο»

Ας δούμε όμως πως εννοούσαν την αντίσταση δύο αντιδιαμετρικά δραστηριοποιημένες κατηγορίες πολιτών από την τελευταία στρατιωτικού τύπου κατοχή της Ελλάδας. Ιδού πως δικαιολογούνταν χαρακτηριστικά οι υπόδικοι και καταδικασθέντες συνεργάτες της γερμανικής στρατιωτικής κατοχής το 1940. Το επιχείρημα που παρατίθεται ήταν κοινότυπο στις περισσότερες εκ των 30.000 απολογούμενων ως δοσιλόγων στις δίκες του 1945-1948. Το απόσπασμα είναι απο το απολογητικό υπόμνημα του Δημοσθένους Χατζηγώγου κατοίκου Βεροίας που καταδικάστηκε το 1946 σε έξι μήνες φυλάκιση για τη συνεργασία του με τον κατακτητή:

«Η εποχή της τετραετούς εχθρικής κατοχής επέφερε βιολογικώς αναστάτωσιν εις το ψυχικόν των ανθρώπων. Πάθη, εκδικήσεις, συμπάθειαι, αντιπάθειαι, φιλίαια,συμφέροντα, παρεξηγήσεις, εξεπήδησαν και ήτο δύσκολον να διακρίνει τις, τους αθώους από τους ενόχους, τους καλούς από τους κακούς χαρακτήρας. Οι ορθώς σκεπτόμενοι πολίται,οι μη εγκαταλείψαντες την εθνικήν γραμμήν,δεν ήτο δυνατόν, να εκδηλούνται εκ του εμφανούς, διότι επεκρέμαντο κίνδυνοι σοβαροί από των διαφόρων κατευθύνσεων. Τούτο δεν συνέβη μόνο εντός της Ελλάδος, αλλά και εις όλα τα κράτη της Βαλκανικής, άτινα υπέκυψαν εις την βίαν του εχθρού.
Μέσα εις την θύελλαν αυτή ευρέθη και εγώ. Αποτελών μέλος της Βλάχικης Κοινότητος, λόγω περιουσιακής, οικογενειακής και κοινονικής καταστάσεως εις εμφανήν θέσιν έπρεπε ν΄αναμένω και να βάλωμαι από πολλών πλευρώ. Εδει συνεπώς μετά περισκέψεως να συμπεριφέρομαι. Είμαι υπερήφανος ότι εις την κατάστασιν ταύτην κατόρθωσα να μην απομακρυνθώ της Εθνικής γραμμής»

Απ την άλλη μεριά τώρα, τον Απρίλη του 1942, η Ελλάδα έκλεινε ένα χρόνο που έχασε την εθνική της ανεξαρτησία λόγω της υποδούλωσής της στους Γερμανούς κατακτητές. Η κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας απελπιστική: Πείνα, ελλείψεις βασικών βιοτικών αγαθών, εμπορευμάτων κλπ μέχρι και δράσεις αυτονόμησης αναπτύσσονταν στην περιοχή της Θεσσαλίας. Η κατάσταση των δημοσίων υπαλλήλων εξίσου τραγική. Μετά την τετράχρονη δικτατορία του Μεταξά που επιδείνωσε την οικονομική θέση τους ήρθε και η λεηλασία των ξένων στρατευμάτων αλλά και η απαξίωση του εισοδήματος μέσα από την κυκλοφορία δισεκατομμυρίων ψευτοχαρτονομισμάτων (μάρκου και λιρέτας). Οι τιμές μεταβάλλονταν από το πρωί ως το βράδυ. Οι δημόσιοι υπάλληλοι σιτίζονταν κυρίως με χυλό και κολυβοζούμι. Μια μορφή επιδόματος που κατάφεραν να αποσπάσουν λόγω γιορτών του Πάσχα εξανεμίστηκε λόγω νέου κύματος ανατιμήσεων. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να δώσει οποιαδήποτε άλλη ενίσχυση γιατί οδεύαυμε προς καλπάζοντα πληθωρισμό. Ο υπαλληλικός κόσμος περνούσε οριστικά από τον παθητικό κύκλο της απόγνωσης και της αναμονής στον ενεργητικό κύκλο της πάλης για την επιβίωση.

Το δεύτερο δεκαήμερο του Απρίλη του 1942 οι Τριατατικοί (ΤΤΤ) που ήταν από τους πλέον αξιόλογους υπαλληλικούς κλάδους αποτελούμενοι από τους Ταχυδρομικούς, Τηλεφωνικούς και Τηλεγραφικούς υπαλλήλους, δακτυλογραφούν την 14η Απριλίου μια ιδιαίτερα θαραλλέα προκήρυξη της οποίας αντίτυπο, δεν διασώστηκε. Στη συνάντηση με το γενικό διευθυντή συνταγματάρχη Βάλβη, γίνεται ο χαμός και ο τελευταίος απειλεί με απόλυση 12 υπαλλήλων. Το αίτημα για απεργία γενικεύεται σε όλες τις βάρδιες και τους κλάδους των Τριατατικών. Συγκροτείται επιτροπή αγώνα και πια, η δεύτερη προκήρυξη, δεν έχει οικονομικό μόνο περιεχόμενο. Καλούνται οι εργαζόμενοι σε αδιάκοπο αγώνα για «ψωμί και λευτεριά.»

Ακολουθεί γενική επιστράτευση των τριατατικών αλλά δεν εμφανίζεται κανείς στη θέση του. Το φρόνημα και το σθένος των τριατατικών αφυπνίζει και τους λοιπούς δημοσίους υπαλλήλους που μέσω της καθοδήγησης ενός παράνομου για την εποχή συνδικαλιστικού οργάνου που ήδη είχε συγκροτηθεί, της Κεντρικής Πανυπαλληλικής Επιτροπής , οργανώνονται και έτσι την 18η Απριλίου η απεργία γενικεύεται.

Η κυβέρνηση αντεπιτίθεται με απειλές ακόμη και τιμωρίας με θάνατο. Ενώ καλεί σε ανάληψη υπηρεσίας αδιόριστους αποφοίτους των παραγωγικών σχολών ΤΤΤ.

Συλλήψεις και προσαγωγές υπαλλήλων γίνονται στα στρατοδικεία. Μέχρι τις 20 Απριλίου έχουν εισέλθει στην απεργία σχεδόν όλοι οι κλάδοι του δημοσίου. Οι απειλές, το ξύλο και οι εντυπωσιασμοί δεν πτοούν το απεργιακό φρόνημα.

Όπως ήταν αναμενόμενο τα γεγονότα της πανυπαλληλικής απεργίας της κατεχόμενης Ελλάδας δεν μένουν μόνο στο εσωτερικό. Συμμαχικοί ραδιοσταθμοί της Αγγλίας, της Αμερικής, της Σοβιετικής Ρωσίας καλούν τους σκλαβωμένους λαούς να ακολουθήσουν το ελπιδοφόρο παράδειγμα των ελλήνων δημοσίων υπαλλήλων.

Οι διαβουλεύσεις με τον υπουργό οικονομικών Γκοτζαμάνη, κρίνονται ικανοποιητικές από την επιτροπή αγώνα και έτσι, την 22α Απριλίου, οι υπάλληλοι επιστρέφουν στις εργασίες τους.

Το κέρδος της οκταήμερης απεργίας των δημοσίων υπαλλήλων οδήγησε στο νόμο 1424/1942, όπου χορηγούνταν για πρώτη φορά, σοβαρό επίδομα με κλιμακωτή αύξηση μέχρι 300 %. Η πληρωμή του μισθού ορίστηκε δεκαπενθήμερη. Σταδιακά δρομολογήθηκαν αυξήσεις σε όλους τους κλάδους της δημόσιας διοίκησης.  

Τι ήταν αυτό που έκανε χιλιάδες υπαλλήλους να αντιταχθούν στην «νόμιμη» κυβέρνησή τους και την επικρατούσα κατάσταση εν μέσω ναζιστικής θηριώδους κατοχής; Ήταν ήρωες, ήταν πατριώτες, ήταν αντιεξουσιαστές;

Μπορεί να ήταν κάτι ή και παραπάνω απ όλα αυτά, μπορεί και τίποτε. Σίγουρα πάντως ήταν απελπισμένοι, άνθρωποι που είχαν χάσει τα πάντα και κυριολεκτικά έμειναν μόνο με έναν ίσως ελάχιστο στόχο: Να αγωνιστούν για την επιβίωση. Είναι χαρακτηριστικό στη δίκη ενός τριατατικού από τον Πειραιά που φώναξε: «Προκειμένου να πεθάνω απ την πείνα προτίμησα να αγωνισθώ!» Τιμωρήθηκε με οκτώ μήνες φυλακή.

Μέσα σ αυτήν την εναγώνια προσπάθεια οργανώθηκαν. Και μέσα απ την οργάνωση αντιλήφθηκαν ότι εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο μεροκάματο σ ένα περιβάλλον που μυρίζει μπαρούτι και φλέγεται. Αλλά να διεκδικήσουν τον χώρο και το πεδίο ελευθερίας να δουλέψουν, να ζήσουν και να μεγαλώσουν τα παιδιά τους. Να διεκδικήσουν την ίδια τους τη πατρίδα. Γιατί και είναι διαπιστευμένο, σε εκείνη τη γενιά ήταν υψηλό το ηθικό βάρος της σωτηρίας της πατρίδας. Γι αυτό και το κάλεσμα σε απεργιακή κινητοποίηση πολύ γρήγορα είχε χαρακτήρα απελευθερωτικού ξεσηκωμού.

Κατά τον κ. Ζουράρι συνεπώς όπως και τότε έτσι και σήμερα η κοινωνία και βέβαια το συνδικαλιστικό κίνημα βρίσκεται αντιμέτωπο με την ίδια περίπου κατάσταση. Ο εργαζόμενος δεν έχει βεβαίως το φόβο της φυσικής εξόντωσης από τα όπλα του κατακτητή αλλά δέχεται ήδη τη βάρβαρη επιδρομή στα κοινωνικά και εργασιακά του δικαιώματα. Επιπλέον έχει να αντιμετωπίσει την ολοσχερή κατάρρευση και χρεοκοπία σύσσωμου του πολιτικού μεταπολιτευτικού συστήματος το οποίο του στερεί κάθε σοβαρή προοπτική για ελπιδοφόρο διέξοδο. Το ίδιο το κίνημα είναι βαριά τραυματισμένο, εξαιτίας της μακρόχρονης κομματοκρατούμενης καθοδήγησής του, που μετά την αποκαθήλωση των πατρόνων του, προσπαθεί να βρεί τον βηματισμό του.

Το συνδικαλιστικό κίνημα οφείλει να αναγεννηθεί και στην περίοδο αυτή μπορεί να αναγεννηθεί και να ευδοκιμήσει καλύτερα μέσα από την ενεργό συμμετοχή κάθε εργαζομένου μακριά από παραδοσιακές κομματικές διασυνδέσεις ή εφευρήματα.

Η ανάγκη όμως θα έρθει αναπόφευκτα να συμπληρώσει το κενό χρόνου και διεργασιών που απαιτούνται ώστε να καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό η πανυπαλληλική και πανεργατική σύμπνοια που χρειάζεται ώστε να αναλάβει την πιο σημαντική πρόκληση της σύγχρονης εποχής του: Να αντισταθεί στη σύγχρονη κατοχή με όρους που ιστορικά όπως έχει αποδειχθεί, ενώνουν, ενδυναμώνουν και ξεπερνούν τα στενά συντεχνιακά συμφέροντα και προσδοκίες. Και θα το πράξει όχι φυσικά για να παραδώσει εργαλείο μόχλευσης σε πολιτικές οντότητες όπως του κ. Ζουράρι να διαπραγματευτούν με τους εκάστοτε «κατακτητές» αλλά για να τους δείξει το δρόμο που οδηγεί έξω από τα σύνορα μιας ελεύθερης και αυτοδιάθετης χώρας.


του Λάμπρου Μαυρουδή

Ο Λάμπρος Μαυρουδής είναι υπαλλήλος του Υπουργείου Οικονομικών.

Comments Disclaimer - ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΩΝ

  • Ο σχολιασμός επιτρέπεται μόνο στις ενότητες "Αναδημοσιεύσεις" και "Απόψεις". Για σχολιασμό σε άρθρα των άλλων ενοτήτων μπορεί να δημιουργηθεί από εγγεγραμμένους χρήστες νέο άρθρο στις "απόψεις".
  • Σχόλια που περιέχουν σύνδεσμο σε άλλες σελίδες θα εγκρίνονται από τους διαχειριστές της σελίδας πριν εμφανιστούν
  • Δημοσιεύσεις παλιότερες από 30 μέρες δεν θα μπορούν να σχολιαστούν.
  • Τα σχόλια εκπροσωπούν κάθε σχολιαστή προσωπικά. H sas-eforiakon.gr δεν φέρει ευθύνη για τα σχόλια που αναρτώνται στην ιστοσελίδα της.  Στα πλαίσια προστασίας των επισκεπτών της, η sas-eforiakon.gr θα διαγράφει σχόλια που είναι απειλητικά, προσβλητικά, επιζήμια, δυσφημιστικά, χυδαία, βίαια, υβριστικά ή ρατσιστικά.
  • Για αναφορές σχολίων μπορείτε να επικοινωνήσετε με τους διαχειριστές της σελίδας ή την Συνεργασία Ανεξάρτητων Σχημάτων